Oisterwijk

2018

Gierzwaluwen in de Joanneskerk 2018

Gierzwaluwwerkgroep Oisterwijk

Toen in juni onze vorige nieuwsbrief verscheen, zaten we midden in het broedseizoen. Er waren toen al 31 jongen, er werden nog 8 eitjes bebroed en af en toe werd er flink gevochten als andere vogels probeerden de broedruimte over te nemen.
Bijna met vertedering keken we naar pas uitgekomen jongen, verbaasden we ons over hun groeispurt om uiteindelijk met spanning toe te kijken als ze uitvlogen. Soms zaten we bij een gevecht op het puntje van de stoel en af en toe moesten we ons beheersen om niet op het scherm te tikken om de luisvliegen weg te jagen.
Veel te veel filmpjes werden opgenomen zodat we na het seizoen veel te veel filmpjes moesten uitzoeken. Iedere keer is het weer fantastisch om van zo dichtbij de eerste 6 weken in het leven van een gierzwaluw mee te maken. Maar zelfs met camera’s erbij blijven er nog vragen over. Bijvoorbeeld wat er gebeurd is met jong nummer 4 in kast 8 dat van het ene op het andere ogenblik verdwenen was.

Helaas hadden we vanaf eind juni plotseling geen internetverbinding meer. Er waren nogal wat problemen rond het al dan niet sluiten van de kerk en in het kader daarvan werd het contract met de provider opgezegd. En daarmee verdween ook onze mogelijkheid om life mee te kijken. Gelukkig werden wel alle filmpjes opgenomen zodat we na afloop van het broedseizoen de recorder op konden halen om vervolgens thuis de beelden terug te kijken. Het was een hele klus maar het bood ons in ieder geval de mogelijkheid om na te gaan of en wanneer de jonge vogels uitgevlogen waren.

En hoewel we door onze inventarisaties al wisten dat het goed gegaan was met de jongen, was het ooi om ook nog eens via de camera bevestigd te krijgen dat ze allemaal uitgevlogen zijn. Zelfs de jongen uit kast 10 die pas op 9 juli uit het ei kwamen (nadat eerder de eitjes van het eerste legsel verwijderd waren), werden tot half augustus iedere dag gevoerd om vervolgens precies 40 dagen oud op 14 en 17 augustus uit te vliegen.

Zowel in kast 10 als in kast 16 werden na een gevecht de eieren doelbewust uit de nestkom verwijderd. Vervolgens werden ruim een week later nieuwe eieren gelegd. We vermoeden dat er in beide gevallen sprake is van een nieuwe partner. In beide kasten zijn de eitjes allemaal uitgekomen. In kast 16 werden bij het 2e legsel zelfs 3 eitjes gelegd en eind juli vlogen hier 3 jongen uit.


Nestkast 14: 3 gierzwaluwjongen voor het invlieggat in een nestkast in de Joanneskerk in Oisterwijk, 12 juli 2018.

Nestkast 16: Tweede legsel na gevecht, jongen 3-5 dagen oud

Ook in kast 11, waar de vogels pas begonnen met de nestbouw nadat de eitjes al een aantal keren door de kast gerold waren, kwam één van de 2 eieren toch nog uit. Weliswaar pas 26 dagen na het leggen van het eerste ei was er een jong zichtbaar dat na 41 dagen op 7 augustus uitgevlogen is. De oudervogels waren toen al weg, resp. op 26 juli en 4 augustus.
In kast 12 was het beeld ten tijde van de vorige nieuwsbrief niet helemaal duidelijk. Was er nu nog een ei gelegd door een indringer? Nadat één ei uitgekomen was, wisten we helemaal niet meer wat er nu precies gebeurd was. Maar uiteindelijk is het tweede ei niet uitgekomen dus waarschijnlijk zijn beide oude eitjes door de vogels terug gerold in de nestkom en is slechts één daarvan alsnog uitgekomen. Het jong vloog 22 juni uit (39 dgn). De adulten overnachtten toen al sinds 20 juli niet meer in de kast maar kwamen wel af en toe voeren. Zelfs 23 juli kwam een adult de kast invliegen met een volle keelzak maar toen was het jong al gevlogen.

Nestkast 1: Tot grote verrassing voor het eerst twee gierzwaluwen in nestkast 1.

De grootste verrassing vonden we echter in kast 1 waar dit jaar plotseling een koppel een nest had ge-
bouwd. Deze kast is eigenlijk nooit in trek geweest bij de gierzwaluwen. Vanaf de aanleg van de kasten 
in 2004 hebben we ons afgevraagd waarom deze kast gemeden werd. Aanvankelijk waren het de 
spreeuwen die de schuld kregen. Regelmatig werden hier spreeuwenjongen groot gebracht. Ook was de kast in 2016 in gebruik als fitnessruimte voor de jongen in kast 2. Via een gangetje slopen die heen en weer tussen de twee broedruimtes. Maar verder waren het vooral spinnen die op de camerabeelden te zien waren. Vandaar dat we de opnames uit deze kast na talloze insectenfilmpjes stopgezet hadden. 
Geen enkel probleem zolang we life mee konden kijken maar toen dat niet meer ging, hadden we dus geen idee meer wat er hier gebeurde. Groot was dan ook de verrassing toen er enkele weken later een koppeltje gierzwaluwen in de kast bleek te zitten. En nog beter: er was al een flinke nestkom gebouwd.

Samenvattend

  1. Alle kasten bezet, 15 succesvolle broedgevallen en 1x nestbouw
  2. In een aantal gevallen groot verschil in aankomsttijd. Per kast varieerde dit van gelijktijdige aankomst tot een verschil van 18 dagen (kast 8). Over alle kasten bekeken arriveerde de eerste vogel 20 april, de laatste vogel van het koppel 25 mei. In een aantal gevallen bestaat het vermoeden dat één van de vogels niet is terug gekomen en dat er een nieuw koppel gevormd is.
  3. Totaal 46 eieren en 36 uitgevlogen jongen
  4. Vooral in de eerste helft van juni werd er dit jaar vaker dan andere jaren strijd geleverd met binnendringende gierzwaluwen, soms tot diep in de nacht, waarbij in drie gevallen het legsel sneuvelde (6 eitjes). In kast 10 en kast 16 werd daarna, waarschijnlijk door een nieuw gevormd paartje, een nieuw legsel gelegd. In kast 12 werden na enkele dagen beide eieren teruggerold, één ei is alsnog
    uitgekomen.
  5. Daarnaast gingen 3 eieren verloren door onhandigheid van het koppel. Eén jong (uit een nest van 4) verdween één dag na het uitkomen van het ei.

  1. Veel gevechten en veel onhandigheid dus. Ook zagen we dit jaar vaker vogels die met een snavel vol nestmateriaal de verkeerde kast binnenvlogen waarna daar ook weer een gevecht losbarstte. Per ongeluk de verkeerde kast binnen gevlogen? Zonder het met zekerheid te kunnen zeggen, zou dit alles er toch op kunnen wijzen dat er een aantal nieuwe paartjes is gevormd waarvan min- stens één van de twee een nog onervaren broedvogel was. Samen met de grote verschillen in aankomsttijd zou dit er op mogelijk op kunnen wijzen dat er meer gierzwaluwen verongelukt zijn tijdens de trek noordwaarts. Of zijn het juist gevechten tussen een nieuwe partner en een laat- teruggekeerde partner? Het blijft gissen.
  2. Dit jaar hebben we geen echte gevechten gezien tussen spreeuw en gierzwaluw hoewel de spreeuwen voor aankomst van de gierzwaluwen flink huisgehouden hadden in de kasten.
  3. Veel jongen vlogen opvallend laat uit. Eerdere jaren zagen we dat de adulten nog 3-7 dagen ont- spannen in de nestkast bleven nadat de jongen uitgevlogen waren. Dit jaar waren veel adulte vo- gels opvallend snel vertrokken. In kast 2 bijvoorbeeld was één van de adulten al na 73 dagen weer weg. Vaak ook vertrokken ze tegelijk met of zelfs al vóór het uitvliegen van de jongen.
Overzicht broedresultaten Joanneskerk Oisterwijk 2005-2018